محمد رضا واليزاده معجزى
182
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
انتقال سلطنت از قاجاريه در لرستان چگونه تلقى شد على الاصول لرستانيان از بدايت امر هم از سلسله قاجاريه خشنودى نداشتهاند ، از دو جهت يكى از نظر حساب شخصى و يكى مملكتى و وطنى . كدورت شخصى لرستانيان با آل قاجار از همان ابتداى ظهور آقا محمد خان و رفتار ظالمانهء او با لطفعلى خان زند [ شروع شد . رفتار ظالمانهء آقا محمد خان با ] آن دلاور شيردل كه شجاعتهاى او در عرصهء جنگ موجب افتخار و سربلندى لرستانيان بوده ، هنوز هم فراموش نشده [ است ] . بعد از آقا محمد خان ، شاهزادگان قاجار كه در لرستان حكومت داشتهاند هركدام به نوبهء خود از خونريزى و قتل و غارت مضايقه نداشتهاند ؛ چنانكه مسعود ميرزا ظل السلطان به خاطر شكوايهاى كه لرستانيان از ستمگرى او به ناصر الدين شاه تقديم داشتند ، جمع كثيرى از سران قوم لر را توقيف و آنان را به دست مير غضب سپرد و سر همه را از پيكر جدا ساخت و پيش از او احتشام الدوله و ايلدرم ميرزا و بعد از ظل السلطان مظفر الملك نايب الاياله و شاهزادگان و حكام ديگر كه هركدام به نوبهء خود جمعى از سران را به ديار عدم فرستادند بدون اينكه آنها دست به اغتشاش زده و خيانتى نسبت به دولت مرتكب شده باشند . « 1 » و اما خرده حساب مملكتى و ملى آنها با خاندان قاجاريه عبارت از عقدههايى است كه در خصوص لاقيدى و سهلانگارى آنها در امور كشوردارى بر دل دارند . همانگونه كه همهء آحاد و افراد اين مملكت عقيده دارند ، علت غايى عقبماندگى ايران [ در دوران معاصر ] از كاروان تمدن دنيا اين خاندان بوده و پادشاهانى كه از اين سلسله برخاستهاند از بدايت تا نهايت و از مطلع تا مقطع و از غره تا سلخ كمترين خدمتى كه چشمگير بوده و ما بتوانيم بدان بباليم به اين آب و خاك و ساكنين آن نكردهاند . از چندين جهت صدمات و لطمات غير قابل جبران به ما وارد شده يعنى هم قسمت اعظم نقاط آباد و زرخيز ميهن را از دست داديم و هم بهترين فرصتها را - كه مصادف با نهضت علمى و صنعتى ممالك اروپا و امريكا بود و ما مىتوانستيم در ترقيات علمى و صنعتى با آنان انباز شويم و تا اين درجه از آن محروم نباشيم - در عصر شاهان اين سلسله از كف داديم ؛ آن اوقات طلايى و بارورى را كه آن كشورها در تشويق علما و دانشمندان و كاشفين و صنعتگران و هنرمندان صرف مىكردند ، اينان در عياشى و شكارگاهها عاطل و باطل مىكردند ؛
--> ( 1 ) . داستان مربوط به خونريزيهاى شاهزادگان قاجاريه در لرستان ، در قسمت . . . [ اول اين اثر ] به تفضيل نوشته شده [ است ] . . . عجالتا در اينجا به اشارهاى اكتفا مىشود .